Thẻ thẩm định viên về giá được Bộ Tài chính cấp cho người đạt kỳ thi thẩm định viên về giá; muốn dự thi, bạn cần văn bằng đại học trở lên thuộc chuyên ngành phù hợp, thời gian công tác thực tế theo yêu cầu, và đáp ứng các điều kiện về nhân thân. Luật Giá 2023, có hiệu lực từ 1/7/2024, cùng các văn bản hướng dẫn là khung pháp lý hiện hành của kỳ thi và thẻ.
Bài viết dành cho người đang tính bước vào nghề thẩm định giá: nhân viên ngân hàng làm định giá tài sản bảo đảm, kỹ sư xây dựng, chuyên viên tài chính, trợ lý ở doanh nghiệp thẩm định giá. Chỉ tiêu số năm làm việc, danh mục chuyên ngành, số môn và điểm đạt nằm trong văn bản hướng dẫn và thông báo kỳ thi; bài nêu nguyên lý để bạn biết cần tìm thông tin gì, rồi đối chiếu bản hiện hành.
Thẻ thẩm định viên khác chứng thư thẩm định giá và khác doanh nghiệp thẩm định giá
Thẻ thẩm định viên về giá là tư cách chuyên môn của cá nhân, chứng minh bạn đã qua kỳ thi quốc gia. Doanh nghiệp thẩm định giá là tổ chức được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá. Chứng thư thẩm định giá là văn bản do doanh nghiệp phát hành, có chữ ký của thẩm định viên hành nghề và người đại diện. Ba thứ này liên kết với nhau, nhưng thẻ là bước đầu tiên và là thứ duy nhất phụ thuộc hoàn toàn vào nỗ lực của bạn.
Có thẻ chưa có nghĩa được ký chứng thư. Muốn ký, bạn phải đăng ký hành nghề tại một doanh nghiệp thẩm định giá và được công bố là thẩm định viên hành nghề. Đây là hai chặng tách biệt, giống mối quan hệ giữa chứng chỉ kiểm toán viên và đăng ký hành nghề kiểm toán.
Người làm định giá nội bộ ở ngân hàng, công ty chứng khoán, doanh nghiệp đầu tư cũng hay thi thẻ dù không định chuyển sang doanh nghiệp thẩm định giá. Thẻ giúp họ đọc và phản biện chứng thư tốt hơn, và trong một số trường hợp là tiêu chuẩn của vị trí. Tuy vậy, họ không dùng thẻ để tự phát hành kết quả thẩm định giá ra bên ngoài.
Điều kiện dự thi: nhóm điều kiện và cách tự kiểm
Bảng nêu các nhóm điều kiện thường có. Danh mục chuyên ngành phù hợp và số năm làm việc cụ thể bạn tra trong văn bản hướng dẫn Luật Giá 2023 và thông báo kỳ thi.
| Nhóm điều kiện | Nội dung | Cách tự kiểm |
|---|---|---|
| Văn bằng | Đại học trở lên, chuyên ngành thuộc danh mục phù hợp với thẩm định giá | Đối chiếu tên chuyên ngành trên văn bằng với danh mục; nếu ngành gần, xem có yêu cầu học bổ sung kiến thức chuyên ngành không |
| Thời gian công tác thực tế | Đủ thời gian làm việc theo chuyên ngành hoặc trong lĩnh vực thẩm định giá | Cộng quãng làm việc có hợp đồng, bảo hiểm, xác nhận của nơi làm |
| Nhân thân | Năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không thuộc các trường hợp bị cấm theo quy định | Chuẩn bị giấy tờ nhân thân, phiếu lý lịch tư pháp nếu yêu cầu |
| Hồ sơ | Đơn dự thi theo mẫu, bản sao văn bằng, xác nhận thời gian công tác, ảnh | Lập trước, không đợi thông báo mới bắt đầu |
Câu hỏi hay gặp là thời gian làm định giá tài sản bảo đảm ở ngân hàng có được tính là thời gian công tác thực tế không. Câu trả lời phụ thuộc cách văn bản hiện hành mô tả loại công việc được tính; hãy chuẩn bị bản mô tả công việc cụ thể, có xác nhận của nơi làm, để hội đồng thi có căn cứ xét.
Nhóm môn thi và cách chuẩn bị
Kiến thức nền về kinh tế, pháp luật. Các môn này kiểm tra hiểu biết về pháp luật dân sự, kinh tế, đất đai, kinh doanh bất động sản, giá, cùng kiến thức kinh tế vi mô, tài chính. Người xuất thân từ ngành kỹ thuật thường cần dành nhiều thời gian nhất cho nhóm này.
Nguyên lý và nghiệp vụ thẩm định giá. Đây là phần lõi: các cách tiếp cận thị trường, chi phí, thu nhập; hệ thống tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam; quy trình, hồ sơ, báo cáo và chứng thư. Đề thi thường có bài tập tính toán và tình huống.
Chuyên sâu theo lĩnh vực. Tuỳ quy định hiện hành, kỳ thi có thể chia theo lĩnh vực, ví dụ thẩm định giá tài sản nói chung và thẩm định giá doanh nghiệp. Lĩnh vực ghi trên thẻ quyết định phạm vi bạn được ký sau này, nên chọn lĩnh vực theo hướng nghề, không chỉ theo môn dễ đậu.
Văn bản mới sau 2024. Luật Giá 2023 và các tiêu chuẩn thẩm định giá ban hành theo luật mới thay nhiều quy định cũ. Ôn bằng tài liệu soạn theo Luật Giá 2012 là rủi ro; hãy kiểm đề cương của kỳ thi năm đó.
Phân bổ thời gian ôn. Người đi làm thường chỉ có buổi tối và cuối tuần. Một cách chia hay dùng là ôn nhóm nền trước vì nó hỗ trợ nhóm nghiệp vụ, sau đó dành phần lớn thời gian cho bài tập tính toán, vì đây là phần mất điểm nhiều nhất khi làm vội trong phòng thi. Tự giải lại các bài tập theo ba cách tiếp cận cho cùng một tài sản giúp bạn hiểu vì sao kết quả chênh nhau.
Lộ trình thi từ lúc quyết định tới lúc nhận thẻ
Lộ trình thường gặp với người vừa làm vừa thi; thời điểm cụ thể theo thông báo kỳ thi hằng năm của Bộ Tài chính.
- Tự kiểm điều kiện dự thi: văn bằng, chuyên ngành, thời gian công tác; nếu chưa đủ, ghi ngày dự kiến đủ.
- Xin xác nhận thời gian công tác của các nơi đã làm, kèm mô tả công việc.
- Theo dõi thông báo kỳ thi trên cổng của Bộ Tài chính hoặc đơn vị tổ chức thi, nộp hồ sơ trong thời hạn.
- Chọn số môn đăng ký trong kỳ phù hợp với khối lượng công việc; không nhất thiết thi hết một lần.
- Ôn theo đề cương, kết hợp đọc chứng thư, báo cáo thẩm định thực tế (đã ẩn thông tin khách) nếu bạn đang làm trong nghề.
- Nhận kết quả, theo dõi môn đạt được bảo lưu, đăng ký thi tiếp các môn còn lại.
- Khi đạt đủ, làm thủ tục cấp thẻ theo hướng dẫn; kiểm thông tin trên thẻ, đặc biệt là lĩnh vực.
Bảo lưu kết quả và những người hay bỏ dở giữa chừng
Quy chế thi thường cho bảo lưu kết quả các môn đạt trong một thời hạn nhất định, để người đi làm có thể thi dần. Thời hạn bảo lưu và điều kiện đạt được ghi trong quy chế hiện hành. Hết thời hạn mà chưa đạt đủ môn, kết quả môn cũ có thể không còn được tính, bạn phải thi lại.
Người bỏ dở thường rơi vào hai nhóm: chọn quá nhiều môn trong kỳ đầu rồi trượt hàng loạt, nản; hoặc thi được vài môn rồi đổi việc, quên mốc bảo lưu. Cách phòng là ghi ngày đạt từng môn và ngày hết bảo lưu vào một bảng, chọn kỳ tiếp theo dựa vào bảng đó.
Không có cách nào “chắc đậu”. Lời mời mua đề, làm hộ, hay hứa đậu với điều kiện trả thêm là dấu hiệu gian lận thi, có thể dẫn tới huỷ kết quả và bị cấm dự thi. Nghề thẩm định giá dựa trên sự tin cậy; bắt đầu bằng một tấm thẻ có vấn đề là tự đặt mình vào thế yếu suốt quãng hành nghề.
Người làm định giá ở ngân hàng, doanh nghiệp: thi thẻ để làm gì
Nhóm dự thi đông là cán bộ định giá tài sản bảo đảm ở ngân hàng, chuyên viên đầu tư, kế toán ở doanh nghiệp có nhiều tài sản. Họ không nhất thiết muốn chuyển sang doanh nghiệp thẩm định giá. Với họ, thẻ là bằng chứng năng lực khi đọc, phản biện chứng thư do bên ngoài phát hành, và là lợi thế khi ứng tuyển vị trí cần kiến thức định giá.
Điều cần hiểu rõ: thẻ không cho phép họ phát hành chứng thư thẩm định giá cho bên thứ ba từ vị trí nội bộ. Kết quả định giá nội bộ của ngân hàng phục vụ quyết định cho vay của chính ngân hàng; nó không thay chứng thư của doanh nghiệp thẩm định giá trong những giao dịch mà pháp luật yêu cầu thẩm định giá độc lập.
Với người làm ở ngân hàng, quãng thời gian định giá tài sản bảo đảm có thể là kinh nghiệm quý khi chuyển sang doanh nghiệp thẩm định giá. Hãy giữ bản mô tả công việc, quyết định phân công và xác nhận của đơn vị ngay khi còn làm ở đó, vì đó là bằng chứng thời gian công tác khi bạn đăng ký dự thi hoặc đăng ký hành nghề sau này. Kinh nghiệm này cũng giúp nhiều ở phần bài tập tình huống của kỳ thi, vốn hay xoay quanh nhà đất, nhà xưởng, máy móc dùng làm tài sản bảo đảm.
Chuyển tiếp từ thẻ cấp theo luật cũ
Người được cấp thẻ thẩm định viên về giá trước khi Luật Giá 2023 có hiệu lực thường được tiếp tục sử dụng thẻ theo quy định chuyển tiếp, nhưng cách gọi, phạm vi lĩnh vực và điều kiện hành nghề có thể có điểm khác. Đây là điểm bạn nên đối chiếu văn bản hướng dẫn chuyển tiếp nếu đang giữ thẻ cũ.
Ví dụ giả định: anh Tuấn có thẻ thẩm định viên cấp nhiều năm trước, đang đăng ký hành nghề tại một doanh nghiệp thẩm định giá, chuyên định giá máy móc thiết bị. Khi luật mới có hiệu lực, anh cần kiểm xem thẻ của mình có cần chuyển đổi, bổ sung lĩnh vực hay không nếu muốn ký chứng thư thẩm định giá doanh nghiệp. Kiểm sớm giúp anh tránh tình huống nhận hợp đồng rồi mới phát hiện mình không thuộc phạm vi được ký.
Một điểm nữa: sau sắp xếp bộ máy 2025, đơn vị đầu mối quản lý giá và thẩm định giá trong Bộ Tài chính có thể đã đổi tên hoặc gộp. Khi tra danh sách thẩm định viên hay gửi hồ sơ, bạn kiểm tên đơn vị trên cổng chính thức của Bộ thay vì dùng tên ghi trong tài liệu cũ.
Câu hỏi thường gặp
Kỹ sư xây dựng có được thi thẻ thẩm định viên về giá không?
Có thể, nếu chuyên ngành của bạn thuộc danh mục phù hợp theo văn bản hướng dẫn hiện hành, hoặc bạn đáp ứng yêu cầu bổ sung kiến thức nếu có. Kỹ sư xây dựng thường mạnh ở phần chi phí và kỹ thuật, nhưng cần ôn kỹ phần pháp luật và tài chính.
Thẻ thẩm định viên về giá có thời hạn không?
Thẻ thường không ghi thời hạn như giấy phép, nhưng để hành nghề bạn phải đăng ký và duy trì điều kiện hằng năm, trong đó có cập nhật kiến thức. Thẻ có thể bị thu hồi nếu vi phạm theo quy định của Luật Giá và văn bản hướng dẫn.
Có thể thi thẻ thẩm định viên khi đang là viên chức không?
Thường có thể dự thi để có thẻ, vì thẻ là tư cách chuyên môn. Tuy vậy viên chức đang làm việc thường không được đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp thẩm định giá. Bạn nên kiểm quy định về những việc viên chức không được làm trước khi tính chuyện hành nghề.
Thi đạt hết môn bao lâu thì nhận được thẻ?
Thời hạn cấp thẻ do văn bản hướng dẫn quy định và có thể thay đổi. Sau khi có kết quả cuối cùng, bạn theo dõi thông báo về thủ tục cấp thẻ, chuẩn bị đúng hồ sơ để không bị trả lại, rồi kiểm kỹ thông tin trên thẻ khi nhận.
Người có chứng chỉ định giá quốc tế có được miễn thi không?
Chứng chỉ của các tổ chức định giá nước ngoài không tự động thay thẻ thẩm định viên về giá Việt Nam. Việc công nhận hoặc miễn môn, nếu có, theo quy định hiện hành. Đa số trường hợp vẫn phải thi các môn về pháp luật và tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam.